ХАЙЛАВӖСЕМ

Ухсай Яккӑвӗ, халӑхӑмӑрӑн чи пысӑк поэчӗсенчен пӗри. Вӑл хӑйӗн пӗтӗм пултарулӑхӗнче ҫутҫанталӑка упрас, ҫӗр пулӑхне ӳстерес ыйтусене анлӑн ҫӗкленӗ, этем пурнӑҫӗ йӑлтах ҫӗртен-шывран килнине «Кӗлпук мучи», «Ача чухнехи ҫӑлтӑрӑм», «Шурӑ хурӑнпа калаҫни» поэмисенче, «Ту урлӑ ҫул», «Акӑшкӳл», «Ҫӗр» романӗсенче, статйисенче тарӑннӑн кӑтартса панӑ. Вӑл пурӑннӑ чухне унӑн 52 кӗнеке пичетленсе тухнӑ. Паян вӗсене 30 ытла чӗлхпе тӗрлӗ ҫӗршывсенче вулаҫҫӗ. Унӑн хайлавӗсем тӗнче литературин ылтӑн ҫӳпҫине кӗрсе юлнӑ.



Поэзи

«Тӑван ҫӗрӗм, хура халӑх авалтан тӳснӗ хуйхӑ-суйхӑпа, тӑварлӑ тарпа, вӗри куҫҫульпе те сӑваплӑ юнпа тулнӑ ҫӗр, маншӑн юратнӑ анне пек ачаранах хаклӑ, ҫак юрату ҫинчен ҫыртӑм та эпӗ сӑвӑ-поэма»

Яков Ухсай

вырӑсла

«А я боюсь назвать себя поэтом…» // Ухсай, Я. Г. Избранные произведения. В 2-х т. Т. 1. Стихотворения ; Поэмы / Я. Г. Ухсай ; перевод М. Старшинова. – М., 1983. – С. 83-84.

«В рубахе голубой да с белым пояском…» // Ухсай, Я. Г. Новость / Я. Г. Ухсай ; перевел П. Градов. – М., 1963. – С. 17.

Дождь // Ухсай, Я. Г. Избранные произведения. В 2-х т. Т. 1. Стихотворения ; Поэмы / Я. Г. Ухсай ; перевод Н. Дмитриева. – М., 1983. – С. 15-16.

«Залюбовался я ночной порой…» // Ухсай, Я. Г. Стихи и поэмы / Я. Г. Ухсай ; перевел П. Градов. – М., 1973. – С. 104.

«Как незаметно осень подошла…» // Ухсай, Я. Г. Избранные произведения. В 2-х т. Т. 1. Стихотворения ; Поэмы / Я. Г. Ухсай ; перевод П. Градова. – М., 1983. – С. 76-77.

«Карточка ее передо мной…» // Ухсай, Я. Г. Стихи и поэмы / Я. Г. Ухсай ; перевод А. Кафанова. – М., 1980. – С. 26.

«Когда ни тени нет на глади…» // Ухсай, Я. Г. Стихи и поэмы / Я. Г. Ухсай ; перевод А. Бродского. – М., 1980. – С. 68-69.

«Когда черемуха цветет…» // Ухсай, Я. Г. Стихи и поэмы / Я. Г. Ухсай ; перевод А. Кафанова. – М., 1980. – С. 12.

Лес Иванова // Ухсай, Я. Г. Избранные произведения. В 2-х т. Т. 1. Стихотворения ; Поэмы / Я. Г. Ухсай ; перевод П. Градова. – М., 1983. – С. 57-58.

«Меня приятель часто упрекает…» // Ухсай, Я. Г. Новость / Я. Г. Ухсай ; перевел П. Градов. – М., 1963. – С. 19.

Облака // Ухсай, Я. Г. Стихи и поэмы / Я. Г. Ухсай ; перевод Б. Иринина. – М., 1973. – С. 89-91.

Песня про Волгу // Ухсай, Я. Г. Избранные произведения. В 2-х т. Т. 1. Стихотворения ; Поэмы / Я. Г. Ухсай ; перевод С. Обрадовича. – М., 1983. – С. 63.

Приглашение в поэзию // Ухсай, Я. Г. Стихи и поэмы / Я. Г. Ухсай ; перевод А. Штейнберга. – М., 1973. – С. 120-122.

«Пролетайте, пролетайте…» // Ухсай, Я. Г. Избранные произведения. В 2-х т. Т. 1. Стихотворения ; Поэмы / Я. Г. Ухсай ; перевод Н. Глазкова. – М., 1983. – С. 60.

Родной язык // Ухсай, Я. Г. Избранные произведения. В 2-х т. Т. 1. Стихотворения ; Поэмы / Я. Г. Ухсай ; перевод П. Железнова. – М., 1983. – С. 63-64.

Свирель // Ухсай, Я. Г. Стихи и поэмы / Я. Г. Ухсай ; перевод А. Бродского. – М., 1980. – С. 3-4.

«То, что всем в деревне свято…» // Ухсай, Я. Г. Стихи и поэмы / Я. Г. Ухсай ; перевод Г. Юнакова. – М., 1973. – С. 81-82.

Чувашская земля // Ухсай, Я. Г. Стихи и поэмы / Я. Г. Ухсай ; перевод А. Ревича. – М., 1980. – С. 26-31.

«Я знаю тихий шелест леса…» // Ухсай, Я. Г. Избранные произведения. В 2-х т. Т. 1. Стихотворения ; Поэмы / Я. Г. Ухсай ; перевод Н. Старшинова. – М., 1983. – С. 28.

чӑвашла

Ҫамка ҫине тар йукнӗ /ӳкнӗ/ чух

«Анне мана тирпейлӗ пиеленнӗ…» // Ухсай, Я. Г. Ҫырнисен пуххи. Т. 1 : Сӑвӑсем / Я. Г. Ухсай. – Шупашкар, 2001. – С. 199-200.

Атӑл ҫинчен хунӑ юрӑ // Ухсай, Я. Г. Ҫырнисен пуххи. Т. 1 : Сӑвӑсем / Я. Г. Ухсай. – Шупашкар, 2001. – С. 170.

«Карлав аври касмашкӑн кайрӑм…» // Ухсай, Я. Г. Ҫырнисен пуххи. Т. 1 : Сӑвӑсем / Я. Г. Ухсай. – Шупашкар, 2001. – С. 65.

«Карти-карти кикак-кикак хуркайӑк…» // Ухсай, Я. Г. Ҫырнисен пуххи. Т. 1 : Сӑвӑсем / Я. Г. Ухсай. – Шупашкар, 2001. – С. 153.

Кӑвак ҫеҫке [автограф]

Кӑвак хуппи // Ухсай, Я. Г. Ҫырнисен пуххи. Т. 1 : Сӑвӑсем / Я. Г. Ухсай. – Шупашкар, 2001. – С. 264.

Кӳршӗ каччӑ // Ухсай, Я. Г. Ҫырнисен пуххи. Т. 1 : Сӑвӑсем / Я. Г. Ухсай. – Шупашкар, 2001. – С. 172.

«Сана курсан кӗскелчӗ манӑн утӑм…» // Ухсай, Я. Г. Ҫырнисен пуххи. Т. 1 : Сӑвӑсем / Я. Г. Ухсай. – Шупашкар, 2001. – С. 135.

Ҫӗрлехи ҫул ҫинче шухӑша кайни // Ухсай, Я. Г. Ҫырнисен пуххи. Т. 1 : Сӑвӑсем / Я. Г. Ухсай. – Шупашкар, 2001. – С. 268-269.

«Ҫӳретӗп эпӗ Висла леш енче…» // Ухсай, Я. Г. Ҫырнисен пуххи. Т. 1 : Сӑвӑсем / Я. Г. Ухсай. – Шупашкар, 2001. – С. 162.

Ҫынпа ҫутҫанталӑк // Ухсай, Я. Г. Ҫырнисен пуххи. Т. 2 : Поэмӑсем / Я. Г. Ухсай. – Шупашкар, 2002. – С. 342-348.

Ҫыру сӗтелӗ хушшинче шухӑша кайни / Я. Ухсай // Ялав. – 1958. –№ 4. – С. 8.

«Хама поэт теме хӑратӑп эпӗ…» // Ухсай, Я. Г. Ҫырнисен пуххи. Т. 1 : Сӑвӑсем / Я. Г. Ухсай. – Шупашкар, 2001. – С. 239-240.

«Хӗрлӗ-хӗрлӗ мӑкӑньсем…» / Я. Г. Ухсай // Тӑван Атӑл. – 2010. – № 2. – С. 12.

Хурӑн / Я. Г. Ухсай // Тӑван Атӑл. – 2010. – № 2. – С. 12-14.

Чӑваш чӗлхи // Ухсай, Я. Г. Ҫырнисен пуххи. Т. 1 : Сӑвӑсем / Я. Г. Ухсай. – Шупашкар, 2001. – С. 168-170.

«Шупка тӗтрепе тӗтӗм витӗр…» / Я. Г. Ухсай // Тӑван Атӑл. – 2010. – № 2. – С. 12.

«Эпир санпа каҫман ахаль уй урлӑ…» // Ухсай, Я. Г. Ҫырнисен пуххи. Т. 1 : Сӑвӑсем / Я. Г. Ухсай. – Шупашкар, 2001. – С. 245.

«Юратрӑм эп, хирсем, сире…» // Ухсай, Я. Г. Ҫырнисен пуххи. Т. 1 : Сӑвӑсем / Я. Г. Ухсай. – Шупашкар, 2001. – С. 50.


Публицистика

Яков Гаврилович Ухсай вичкӗн публицист. Унӑн пултарулӑхӗнче виҫӗ пысӑк тапхӑр. 1930-мӗш ҫулсенче ҫырни – пултарулӑхӗн пӗр шайӗ. Тӑван Ҫӗршывӑн аслӑ вӑрҫинчи ҫыру ӗҫӗ-хӗлӗ – тепӗр шай. 1960-1980-мӗш ҫулсенчи «этемпе ҫутҫанталӑк шӑпи» ҫинчен ҫырнисем – чӑваш тата Раҫҫӗй публицистикипе поэзийӗн шедеврӗсем. Поэта ҫутҫанталӑк пулӑмӗсем, вӑрманпа юханшывсен тасалӑхӗ, вӗсенчи килӗшӳ, илемӗ кӑсӑклантарнӑ.


вырӑсла

Время, творчество, долг // Волга – 1975. – С. 149-159.

Источники жизни // Сельское хозяйство Нечерноземья. – 1982. – № 10. – С. 42-45.

К 150-летию со дня рождения М. Ю. Лермонтова // Вопросы литературы. – 1964. - № 10 . – С. 72-74. – Из содерж.: Ответы Я. Ухсая на вопросы «Лермонтовской анкеты» журнала «Вопросы литературы».

чӑвашла

Габдулла Тукай // Тӑван Атӑл. – 1947. – С. 113-119.

Пурнӑҫ ҫӑлкуҫӗ // Ялав. – 1996. – № 12. – С. 78-87.


ҪЫРУСЕМ

Ҫыравҫӑн ҫырнисен пуххинче ун ҫырӑвӗсем те пысӑк пӗлтерӗшлӗ. Пурӑннӑ чух тӗрлӗ сӑлтавпа ҫырнӑскерсем, вӑхӑт иртнӗ хыҫҫӑн вӗсем хӑйсен пӗлтерӗшне ҫухатмаҫҫӗ. Яков Ухсайӑн чылай ҫырӑвӗсем упранса юлнӑ. Вӗсенче ҫыравҫӑн тавра курӑмӗ, кӑмӑл-сипечӗ, шухӑш-кӑмӑлӗ, чун ыратӑвӗ, ӗмӗчӗ, савӑнӑҫӗ…


вырӑсла

Письмо Якова Ухсая М. Козловскому «Дорогой мой славный тезка…»

Письма Якова Ухсая к жене Марии: публикуются выборочно, личное не печатается : биография отдельного лица // Лик. – 2005. – № 2. – C. 83-91.

Письма Я. Г. Ухсая В. П. Туркину // Я. Г. Ухсай в воспоминаниях современников. – Чебоксары, 2005. – С. 43-49.

Письма Я. Г. Ухсая В. В. Дементьеву // Я. Г. Ухсай в воспоминаниях современников. – Чебоксары, 2005. – С. 50.

Письма Я. Г. Ухсая А. М. Туркиной // Я. Г. Ухсай в воспоминаниях современников. – Чебоксары, 2005. – С. 218-219.

чӑвашла

Чунӑм! // Ялав. – 2003. – № 6. – С. 7-8.

Маруҫӑм! // Ялав. – 2003. – № 6. – С. 8-9.


Пуҫламӑшне